GS.TS. Ngô Thị Phương Lan: Bình đẳng giới bắt đầu từ chất lượng lãnh đạo và văn hóa tổ chức

Như chúng tôi đã đưa tin, sáng nay tại TP.HCM đã diễn ra Diễn đàn Thường niên GEARS@Vietnam 2026 với chủ đề “Vai trò của lãnh đạo và văn hóa trong kiến tạo môi trường làm việc bền vững”.

Chia sẻ tại sự kiện, GS.TS. Ngô Thị Phương Lan – Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TP.HCM – đã mang đến một góc nhìn sâu sắc, giàu dẫn chứng học thuật và thực tiễn về bình đẳng giới tại nơi làm việc, đặt trọng tâm vào vai trò của con người lãnh đạo và văn hóa tổ chức.

Trong phát biểu của mình, GS.TS Ngô Thị Phương Lan bày tỏ sự trân trọng đối với nỗ lực của Ban tổ chức và các đối tác đã “kiên trì xây dựng một không gian đối thoại dựa trên bằng chứng, đối thoại thực chất và hướng tới hành động”.

Theo bà, đây chính là điều làm nên bản sắc của GEARS@Vietnam trong bức tranh chung về thúc đẩy bình đẳng giới tại nơi làm việc ở Việt Nam hiện nay.

Đánh giá cao chủ đề Diễn đàn năm nay, GS.TS. Ngô Thị Phương Lan cho rằng, việc đặt lãnh đạo và văn hóa vào trung tâm thảo luận đã “chạm đúng vào lõi của vấn đề”. Bởi lẽ, bình đẳng giới không chỉ được quyết định bởi các văn bản, chính sách hay quy định hành chính, mà “trước hết và lâu dài được quyết định bởi con người lãnh đạo và văn hóa tổ chức mà họ kiến tạo”.

Từ góc nhìn học thuật, bà dẫn lại các nghiên cứu quốc tế cho thấy bình đẳng giới ngày càng được xem là chỉ báo quan trọng của chất lượng quản trị và năng lực cạnh tranh. Theo các phân tích của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), những tổ chức thúc đẩy bình đẳng giới một cách thực chất thường có khả năng thu hút nhân tài tốt hơn, giữ chân người lao động hiệu quả hơn và thích ứng linh hoạt hơn trước biến động của thị trường lao động.

Trong bối cảnh Việt Nam, GS.TS. Ngô Thị Phương Lan nhìn nhận: Sự tham gia của phụ nữ vào thị trường lao động đã có những bước tiến đáng kể. Tuy nhiên, các báo cáo của UN Women tại Việt Nam vẫn chỉ ra khoảng cách tồn tại về thu nhập, cơ hội thăng tiến và sự hiện diện của phụ nữ ở các vị trí ra quyết định.

Từ thực tế này, bà đặt ra một câu hỏi mang tính gợi mở cho toàn bộ Diễn đàn: “Chúng ta bắt đầu từ đâu để tạo ra thay đổi bền vững?” – một câu hỏi không chỉ dành cho doanh nghiệp, mà còn cho các nhà hoạch định chính sách, cơ sở đào tạo và các tổ chức xã hội.

Một trong những điểm nhấn quan trọng trong bài phát biểu là vai trò của giáo dục đại học. Theo GS.TS. Ngô Thị Phương Lan, UNESCO đã nhiều lần nhấn mạnh rằng giáo dục đại học giữ vai trò then chốt trong việc hình thành tư duy lãnh đạo bao trùm, không định kiến giới và có trách nhiệm xã hội.

“Điều đó đòi hỏi các trường đại học không chỉ giảng dạy về bình đẳng giới, mà còn phải thực hành bình đẳng giới trong chính quản trị, văn hóa và môi trường làm việc của mình”, bà nhấn mạnh.

Nói cách khác, trường đại học phải trở thành mô hình văn hóa tổ chức mẫu mực, nơi các giá trị về tôn trọng, công bằng và trao quyền không chỉ nằm trên giáo trình, mà được hiện thực hóa trong đời sống hằng ngày.

Một lập luận được GS.TS. Ngô Thị Phương Lan nhấn mạnh là sự khác biệt về “nhịp độ” giữa chính sách và văn hóa. Theo bà, chính sách có thể được ban hành nhanh, nhưng văn hóa lại cần thời gian, sự kiên định và vai trò dẫn dắt của lãnh đạo.

Dẫn lại nhận định của ILO, bà cho rằng phần lớn các rào cản giới trong môi trường làm việc hiện nay “không xuất phát từ thiếu quy định, mà từ chuẩn mực văn hóa và hành vi lãnh đạo chưa thay đổi kịp”. Vì vậy, khi bàn về bình đẳng giới tại nơi làm việc, không thể chỉ dừng ở câu hỏi “chính sách đã có chưa?”, mà cần đi sâu hơn vào các câu hỏi nền tảng:

– Lãnh đạo có thực sự cam kết hay không?

– Văn hóa tổ chức có tạo ra cảm giác an toàn và cơ hội công bằng cho người lao động hay không?

– Những giá trị đó có được đo lường, phản hồi và cải thiện một cách hệ thống hay không?

GEARS: Từ cam kết đến thực hành có thể đo lường

Ở điểm này, GS.TS. Ngô Thị Phương Lan đánh giá cao cách tiếp cận của Chương trình GEARS@Vietnam. Theo bà, việc dựa trên đo lường và bằng chứng giúp chuyển các cam kết về bình đẳng giới thành những thực hành quản trị cụ thể, có thể đánh giá, theo dõi và cải thiện.

Đây cũng là điểm khác biệt quan trọng giữa GEARS và nhiều sáng kiến mang tính vận động thuần túy: Bình đẳng giới không chỉ được nói đến như một giá trị, mà được đặt trong hệ thống quản trị, gắn với hiệu quả tổ chức và phát triển bền vững.

Kết thúc bài phát biểu, GS.TS. Ngô Thị Phương Lan khẳng định: Một môi trường làm việc bền vững không thể được xây dựng nếu chỉ thay đổi ở “bề mặt chính sách”, mà không đầu tư cho nền tảng con người và văn hóa.

“Bình đẳng giới, xét đến cùng, là câu chuyện về chất lượng lãnh đạo, chất lượng văn hóa tổ chức và chất lượng phát triển”, bà nhấn mạnh.

Bà bày tỏ kỳ vọng Diễn đàn GEARS@Vietnam 2026 sẽ tiếp tục là nơi kết nối tri thức, chính sách và thực tiễn; nơi các cam kết được củng cố bằng dữ liệu, và các giá trị được chuyển hóa thành hành động cụ thể trong từng tổ chức, doanh nghiệp và cơ sở đào tạo.