HOÀN THIỆN HÀNH LANG PHÁP LÝ VỀ BÌNH ĐẲNG GIỚI: DOANH NGHIỆP CẦN CHUẨN HÓA MÔI TRƯỜNG LÀM VIỆC VÀ PHÒNG NGỪA BẠO LỰC NƠI CÔNG SỞ

Trong nỗ lực thúc đẩy bình đẳng giới thực chất và nâng cao hiệu quả quản trị xã hội, Chính phủ đã ban hành đồng bộ các văn bản pháp lý quan trọng nhằm tạo bước chuyển mới từ nhận thức sang hành động. Trọng tâm của tiến trình này là Quyết định số 625/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình phòng ngừa và ứng phó với bạo lực trên cơ sở giới giai đoạn 2026 – 2030, kết hợp cùng các chế tài xử phạt hành chính nghiêm khắc trong lĩnh vực lao động tại Nghị định số 283/2026/NĐ-CP. 

Sự phối hợp giữa chiến lược quốc gia mang tính dài hạn và cơ chế kiểm soát kỷ luật lao động khắt khe đang phát đi tín hiệu rõ ràng tới cộng đồng doanh nghiệp về việc coi sự an toàn, công bằng của người lao động là yêu cầu bắt buộc trong khung quản trị doanh nghiệp hiện đại.

Quyết định số 625/QĐ-TTg: Chiến lược phòng ngừa bạo lực trên cơ sở giới

Quyết định số 625/QĐ-TTg được ban hành với mục tiêu tổng quát là giảm thiểu bạo lực trên cơ sở giới trên phạm vi cả nước, bảo đảm mọi người dân, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em, được tiếp cận các dịch vụ hỗ trợ kịp thời và sống trong môi trường an toàn, bình đẳng. Chương trình đặt ra hàng loạt chỉ tiêu cụ thể đến năm 2030, trong đó yêu cầu toàn bộ các cơ sở giáo dục và doanh nghiệp phải chủ động xây dựng, ban hành quy trình phòng ngừa, phát hiện và ứng phó với bạo lực cũng như quấy rối nơi làm việc theo quy định của Bộ luật Lao động. 

Để nâng cao tính khả thi, Chính phủ chú trọng đổi mới công tác truyền thông theo hướng định hướng thay đổi hành vi thực chất, nhân rộng các mô hình tạm lánh tại cộng đồng, tích hợp dịch vụ trợ giúp y tế, tâm lý, pháp lý, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong việc tiếp nhận, quản lý và xử lý dữ liệu liên quan đến bạo lực giới.

Nghị định số 283/2026/NĐ-CP: Chế tài xử phạt vi phạm hành chính trong lao động

Đặt trong bối cảnh vận hành của khối tư nhân, các mục tiêu chiến lược của Quyết định số 625/QĐ-TTg được bảo chứng tính thi hành thông qua các chế tài tài chính trực tiếp tại Nghị định số 283/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động và bảo hiểm xã hội. Nghị định này quy định mức phạt tiền từ 15 triệu đồng đến 30 triệu đồng đối với hành vi quấy rối tình dục tại nơi làm việc nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, đồng thời áp dụng mức phạt lên tới 50 triệu đến 75 triệu đồng đối với các hành vi ngược đãi, quấy rối hoặc cưỡng bức lao động đối với nhóm lao động giúp việc gia đình. 

Bên cạnh đó, các hành vi phân biệt đối xử về giới trong tuyển dụng, bố trí việc làm, quy hoạch đào tạo hay trả lương không bình đẳng cho cùng một công việc có giá trị như nhau đều bị khống chế bằng các khung phạt hành chính khắt khe, buộc người sử dụng lao động phải rà soát lại toàn bộ hệ thống trả lương và thang bảng lương nội bộ.

Nghị định số 283/2026/NĐ-CP cũng siết chặt hành lang bảo vệ lao động nữ và sức khỏe sinh sản thông qua các khung xử phạt từ 10 triệu đồng đến 20 triệu đồng đối với các doanh nghiệp vi phạm quy định về sử dụng lao động mang thai hoặc đang nuôi con nhỏ dưới 12 tháng tuổi làm thêm giờ, làm đêm. Chế tài nghiêm khắc nhất được áp dụng đối với các trường hợp người sử dụng lao động sa thải hoặc đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động vì lý do kết hôn, mang thai, nghỉ thai sản hay nuôi con nhỏ, kèm theo biện pháp khắc phục hậu quả là buộc phải nhận người lao động trở lại làm việc. Ngoài ra, để đảm bảo điều kiện làm việc thực chất cho lao động nữ, quy định cũng xử phạt các doanh nghiệp sử dụng từ 1.000 lao động nữ trở lên nhưng không lắp đặt phòng vắt và trữ sữa mẹ tại nơi làm việc.

Yêu cầu tuân thủ và nâng cao tiêu chuẩn quản trị doanh nghiệp

Sự kết hợp giữa chính sách phát triển bền vững tại Quyết định số 625/QĐ-TTg và kỷ luật hành chính tại Nghị định số 283/2026/NĐ-CP cho thấy khía cạnh an toàn và bình đẳng giới đã trở thành một phần không thể tách rời trong nghĩa vụ tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp. Đối với các nhà đầu tư và ban điều hành, việc sớm chủ động văn bản hóa các bộ quy tắc ứng xử, xây dựng kênh phản ánh sự cố bảo mật và chuẩn hóa các bộ tiêu chuẩn vận hành (SOPs) về phòng chống quấy rối không chỉ giúp doanh nghiệp triệt tiêu các rủi ro pháp lý và tài chính, mà còn là bước chuẩn bị căn bản để đáp ứng các tiêu chuẩn quản trị (G) và xã hội (S) khắt khe trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Quỳnh Nguyễn